بیمه حقوق چیست؟ مزایای مشمول و غیرمشمول و نحوه محاسبه

شاید برای خیلی از افراد این سوال پیش بیاید، که حق بیمه حقوق و دستمزد چیست؟ در پاسخ به این سوال باید بگویم که، بيمه حقوق از جمله کسورات قانونی می‌باشد، که به صورت ماهیانه توسط کارفرما پرداخت می‌شود. البته کارفرما بخشی از بیمه حقوق را از حقوق کارمندان و کارگران خود کسر می نماید و بخشی از آن را خود پرداخت می نماید.

در واقع بیمه یکی از کسورات قانونی و بسیار مهم در حقوق می‌باشد و هر فردی که در یک محل کار ثابت مشغول به کار باشد و یک قرارداد مشخص برای شغل خود داشته باشد، مستحق دریافت بیمه می‌باشد. لازم به ذکر است که مبلغ بيمه حقوق مطابق قوانین بیمه حقوق و دستمزد محاسبه شده و از حقوق کارمند و حساب کارفرما کسر می‌شود، بنابراین نمی توان بیشتر یا کمتر از مبلغ تعیین شده را به عنوان بیمه کسر نمود. معمولا این مقدار به صورت پیشفرض در نرم افزار حسابداری و حسابداری ابری رایگان در نظر گرفته شده است.

[av_notification title=’خواندن مقاله آموزش بیمه حقوق را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم؟‘ icon_select=’yes’ icon=’ue864′ font=’entypo-fontello’ color=’green’ border=” custom_bg=’#444444′ custom_font=’#ffffff’ size=’large’ close_btn=” cookie_lifetime=’60’ av_uid=’av-2b7fue’ admin_preview_bg=”]

• حسابداران حقوق و دستمزد
• مدیران کسب و کار ها
• افرادی که تمایل دارند اطلاعات خود را در زمینه بيمه حقوق افزایش دهند .

[/av_notification]

بیمه حقوق چیست؟

همانطور که در پاراگراف قبل ذکر گردید، هر فردی که دارای یک شغل ثابت و قراداد مشخص می‌باشد، دارای بیمه بوده و هر ماه مبلغی به عنوان حق بيمه حقوق و دستمزد، از حقوق ماهیانه این شخص کسر می‌گردد که معمولا در پایان هرماه ارسال لیست بیمه توسط کافرما انجام می شود. مطابق قانون بیمه حقوق و دستمزد، مبلغ حق بیمه برای حقوق دریافتی کارمندان و کارگران به میزان 30 درصد مزایای کارمند می‌باشد، که مشمول بیمه هستند. حال این مزایا برای هر کارمند متفاوت می‌باشد. کارفرمایان می‌توانند با اعتماد به نرم افزار حسابداری پیمانکاری حقوق و بیمه کارگران خودرا کاملا دقیق محاسبه کنند.

بنابراین در پایان هرماه، کارفرما موظف می‌باشد که مطابق قوانین بيمه حقوق، ابتدا مبلغ بیمه سهم کارمندان و کارگران خود را حساب نماید، سپس همراه با مبلغ بیمه سهم خود، بیمه حقوق ماهیانه کارمندان را به اداره بیمه پرداخت نماید.

نحوه محاسبه بیمۀ حقوق و دستمزد

بیمه حقوق بازنشستگی

محاسبه بیمه حقوق کارمندان و کارگران در دوران بازنشستگی، با توجه به میزان حقوق دریافتی آن‌ها و طبق برنامه حقوق و دستمزد در دو سال آخر کاری تعیین می‌گردد. همچنین مدت پرداخت حق بیمه کارمندان و کارگران و همچنین مدت زمانی که فرد تحت پوشش بیمه قراردارد ، در میزان مستمری بازنشستگان مؤثر می‌باشد.

لازم به ذکر می‌باشد که، یکی از شرایط پرداخت مستمری بازنشستگی توسط اداره بیمه به بازنشستگان، پرداخت 30 سال حق بیمه به صورت مستمر است که توسط حسابداری حقوق و دستمزد ثبت شده است. حال اگر فرد به صورت کامل 30 سال حق بیمه خود را پرداخت کرده باشد، می تواند مستمری و مزایای بازنشستگی را دریافت نماید. (آقایان در سن 50 سالگی و خانم‌ها در سن 45 سالگی)

[av_notification title=” icon_select=’no’ icon=’ue800′ font=’entypo-fontello’ color=’custom’ border=” custom_bg=’#ffd584′ custom_font=’#ffffff’ size=’large’ close_btn=” cookie_lifetime=’60’ av_uid=’av-2x59i3′ admin_preview_bg=”]
نکته: اگر مقدار پرداخت مستمری فرد قبل از دوران بازنشستگی کمتر از 30 سال باشد، به عنوان مثال 10 سال بیمه پرداخت کرده باشد، نحوه محاسبه مستمری این فرد به این صورت می‌باشد، ده سی ام میانگین حقوق دو سال آخر فرد که لیست آن به اداره بیمه ارسال شده است.
[/av_notification]

خدمات مشمول پرداخت بیمه حقوق

کافرما در هر ماه 30 % از حق بیمه را پرداخت می نماید، در ازای پرداخت بيمه حقوق توسط کارفرما، اداره بیمه با توجه به مبالغ پرداخت شده از سوی کارفرما، خدماتی را به بیمه شدگان ارائه می نماید، که این خدمات به شرح زیر می‌باشند:

• 12% از مبلغ حق بیمه به منظور بازنشستگی و فوت پس از بازنشستگی پرداخت می‌شود.
• 2% از مبلغ حق بیمه به منظور فوت پیش از بازنشستگی پرداخت می‌گردد.
• 4% از مبلغ حق بیمه به منظور از کارافتادگی پرداخت می‌گردد.
• 9% از مبلغ حق بیمه به منظور درمان پرداخت می‌گردد.
• 3% از مبلغ حق بیمه به منظور بیمه بیکاری پرداخت می‌گردد.

بیمۀ حقوق مبلغی می‌باشد، که به صورت ماهیانه از حقوق فرد بیمه شده کسر می‌گردد.

بیمه حقوقی را با بیمه حقوق اشتباه نگیرید!

بیمه حقوق مبلغی می‌باشد، که به صورت ماهیانه از حقوق افرادی که دارای بیمه هستند، کسر می‌شود. اما بیمه حقوقی مبلغی می‌باشد، که به صورت ماهیانه و سالیانه توسط فرد به یک وکیل یا حقوقدان پرداخت می‌شود و در قبال این مبلغ، حقوقدان یا وکیل مشکلات و دعاوی فرد را پیگیری و حل می نماید. درواقع با پرداخت بيمه حقوقی توسط فرد، حقوقدان موظف به ارائه خدماتی می‌باشد، که  این خدمات عبارتند از :

• دریافت و بررسی مدارک مورد نیاز و ارائه مشاوره حقوقی و راه‌های قانونی برطرف نمودن مشکلات به متقاضی
• بررسی شرایط و درخواست متقاضی و تنظیم قرارداد مطابق شرایط قانونی ، همراه با طی نمودن مراحل قانونی و بین المللی
• قبول نمودن وکالت متقاضی در دعاوی

مزایای مشمول و غیر مشمول چیست؟

برای جمع‌بندی تفاوت‌ها، باید بدانیم مزایای مشمول و غیر مشمول چیست و چه تاثیری بر دریافتی نهایی دارد. مزایای مشمول مستقیماً از حقوق ناخالص کسر می‌شوند (۷% سهم کارگر) و خالص دریافتی را کاهش می‌دهند، اما در عوض سابقه بیمه‌ای قوی‌تری می‌سازند.

اما مزایای غیر مشمول (مثل حق ماموریت، بازخرید مرخصی، عیدی و پاداش سالانه) به طور کامل به کارگر می‌رسد و کسورات بیمه‌ای ندارد. شناخت دقیق این مرزها به کارفرمایان کمک می‌کند تا بسته‌های جبران خدمات جذابی طراحی کنند که هم قانونی باشد و هم رضایت پرسنل را جلب کند.

نحوه محاسبه بیمه حقوق و دستمزد

برای محاسبه بیمه حقوق، ابتدا جمع مبلغ مزایای مشمول بیمه کارمند محاسبه می‌شود، سپس 7 درصد از این مبلغ به عنوان بیمه سهم کارمند محاسبه می‌شود، 3% از این مبلغ به عنوان بیمه بیکاری محاسبه می‌شود، 20 درصد از این مبلغ به عنوان بیمه کارفرما محاسبه می‌شود و درنهایت مجموع بیمه بیکاری و بیمه سهم کارفرما که 23 درصد می‌باشد، توسط کارفرما پرداخت می‌شود.

لازم به ذکر می‌باشد، که سقف بیمه روزانه هر ساله از طرف اداره بیمه اعلام می‌شود، حال اگر میزان مزایای مشمول بیمه یک فرد در ماه بیش از سقف تعیین شده بیمه در ماه شود، به جای مزایای مشمول بیمه ، سقف بیمه در هفت درصد ضرب می‌شود و به عنوان حق بیمه فرد محاسبه می‌شود. همچنین حق بیمه کارفرما نیز با سقف بیمه محاسبه می‌شود.

البته ناگفته نماند که محاسبه میزان بیمه در سیستم حسابداری به صورت اتوماتیک توسط نرم افزار حقوق که یکی از زیرسیستم‌های نرم افزار فرداد می‌باشد، انجام می‌شود.

بیمه حقوق سهم کارفرما و کارگر

برای محاسبه بیمه حقوق و دستمزد، باید فرمول نوشته شود. نحوه محاسبه بيمه حقوق و دستمزد یا فرمول‌نویسی بیمۀ حقوق کارگری، محاسبه غرامت حقوق سهم کارفرما و همچنین حق بیمه پرداختنی در ادامه بررسی می‌گردد.

نحوه محاسبه بيمه حقوق سهم کارفرما و کارگر به شرح زیر می‌باشد.

100 /  7 * محاسبه جمع مزایای مشمول بیمه = بیمه سهم کارمند

100 /  3 * محاسبه جمع مزایای مشمول بیمه = بیمه بیکاری

100 /  4 * محاسبه جمع مزایای مشمول بیمه = بیمه مشاغل سخت و زیان آور

100 /  20 * محاسبه جمع مزایای مشمول بیمه = بیمه سهم کارفرما

بیمه سهم کارفرما + بیمه مشاغل سخت و زیان آور +  بیمه بیکاری +  بیمه سهم کارمند = بیمه پرداختنی

[av_notification title=’نکته مهم’ icon_select=’yes’ icon=’ue864′ font=’entypo-fontello’ color=’green’ border=” custom_bg=’#444444′ custom_font=’#ffffff’ size=’large’ close_btn=” cookie_lifetime=’60’ av_uid=’av-4nimti’ admin_preview_bg=”]

پرداخت بیمه مشاغل سخت و زیان آور به عهده کارفرما می‌باشد . بنابراین در این نوع مشاغل حق بیمه کارمند 7% و حق بیمه کارفرما 27% می‌باشد، بدین طریق حق بیمه مشاغل سخت و زیان آور 34% خواهد بود، که به اداره بیمه پرداخت می‌شود .

[/av_notification]

بیمه حقوق و دستمزد سال 1403

در سال 1403 با در نظر گرفتن حداقل دستمزد سقف روزانه بیمه توسط اداره کار به مبلغ 16,721,096‬ تعیین شده است. که مطابق آن، اگر مزایای مشمول بیمه یک فرد در یک ماه بیش از این رقم شود، این عدد در تعداد روز‌های کارکرد فرد ضرب شده و به عنوان مزایای مشمول بیمه فرد در 7% ضرب می‌شود، در نهایت مبلغ بدست آمده به عنوان حق بیمه سهم فرد درنظر گرفته می‌شود .

مهلت پرداخت حق بیمه توسط کارفرما

تمام کارفرمایان باید تا آخرین روز ماه بعد، لیست بیمه پرسنل، حق بیمه و بیمه بیکاری پرسنل خود را به اداره بیمه اعلام و همچنین مبلغ بیمه را پرداخت نمایند. درصورتی که کارفرما حتی یک روز دیرتر لیست بیمه خود را به اداره بیمه ارسال نماید، باید 10 درصد از مبلغ حق بیمه آن ماه را به عنوان جریمه پرداخت نماید.

همچنین اگر کارفرما لیست بیمه خود را به موقع ارسال نماید، اما مبلغ آن را پرداخت نکند، باید به میزان 2 درصد از مبلغ حق بیمه آن ماه را به عنوان جریمه پرداخت نماید. لازم به ذکر می‌باشد که با مطالعه مقاله نحوه ارسال لیست بیمه ، شما یاد می گیرید که چطور بدون ایجاد خطا لیست بیمه حقوق پرسنل خود را تهیه و ارسال نمایید.

بیمه بیکاری و نحوه استفاده از آن

مطابق قانون، اگر فردی آمادگی کار را داشته باشد، اما بدون اراده شخصی از کار خود بیکار شود، مستحق دریافت حق بیمه می‌باشد. البته اگر فردی از شغل خود استعفا دهد و یا از طریق ترک کار بیکار شده باشد، نمی تواند از بیمه بیکاری استفاده نماید.

چه افرادی می توانند از بیمه بیکاری استفاده نمایند؟

افرادی که تمایل به دریافت بیمه بیکاری دارند، باید دارای شرایطی باشند، که این شرایط عبارتند از: سابقه پرداخت حق بیمه به مدت حداقل 6 ماه، تبعه کشور ایران، عدم ازکارافتادگی یا بازنشستگی و مشمول قانون کار و تامین اجتماعی بودن. جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه بیمه بیکاری و نحوه استفاده از آن، می توانید مقاله شرایط دریافت بیمه بیکاری برای بار دوم را مطالعه نمایید.

معنی مشمول و غیر مشمول

در اصطلاح حسابداری و بیمه‌ای، معنی مشمول و غیر مشمول به زبان ساده یعنی اینکه کدام بخش از دریافتی‌های کارگر باید مبنای کسر حق بیمه قرار گیرد. کلمه «مشمول» به معنای آیتم‌هایی است که قانون‌گذار دستور داده درصدی از آن‌ها (۳۰ درصد) به عنوان حق بیمه کسر شود.

در مقابل، «غیر مشمول» به مزایایی گفته می‌شود که از پرداخت حق بیمه معاف هستند و عیناً و بدون کسر هیچ‌گونه مبلغی بابت بیمه به کارگر پرداخت می‌شوند. تشخیص صحیح این دو دسته، وظیفه حسابدار است تا نه حق کارگر ضایع شود و نه کارفرما جریمه گردد.

شمول در حقوق یعنی چه؟

وقتی حسابداران می‌پرسند شمول در حقوق یعنی چه، منظورشان دقیقاً دایره شمولیت قوانین بیمه‌ای و مالیاتی بر اقلام فیش حقوقی است. به عبارت دیگر، شمول یعنی اینکه یک مزایا (مثل پاداش یا حق جذب) زیر چتر قوانین کسر حق بیمه قرار می‌گیرد یا خیر.

اصل کلی بر این است که هر وجه نقد یا غیرنقدی که بابت کار به کارگر داده می‌شود مشمول است، مگر اینکه قانون صراحتاً آن را معاف (غیر مشمول) کرده باشد. درک مفهوم شمولیت باعث می‌شود تا در زمان تنظیم لیست بیمه، از خطاهای رایجی که منجر به جریمه‌های سنگین حسابرسی بیمه می‌شود، جلوگیری کنید.

مزایای ماهانه مشمول در لیست بیمه چیست؟

در نرم‌افزارهای ارسال لیست بیمه (List Disk)، فیلدی به نام مزایای ماهانه مشمول وجود دارد که پر کردن صحیح آن حیاتی است. اما مزایای ماهانه مشمول در لیست بیمه چیست؟

این مبلغ دقیقاً مجموع حقوق پایه به اضافه تمام مزایای مستمر (مثل حق مسکن و خواربار) است. توجه کنید که این عدد نباید از حداقل دستمزد قانونی کمتر و از حداکثر سقف بیمه‌پردازی (۷ برابر حداقل دستمزد) بیشتر باشد. هرگونه مغایرت در ثبت این عدد با ستون‌های دیگر لیست، باعث می‌شود سیستم تامین اجتماعی لیست شما را رد کند و مشمول جریمه عدم ارسال لیست شوید.

مزایای مشمول و غیرمشمول بیمه

مزایای مشمول بیمه مزایایی هستند، که شامل بیمه می‌باشند و روی مبلغ نهایی بیمه که به اداره بیمه پرداخت می‌شود، تاثیر می گذارند. اما مزایای غیر مشمول بیمه مزایایی هستند، که بابت آن‌ها بیمه پرداخت نمی‌شود و همچنین روی مبلغ نهایی بیمه تاثیر نمی گذارند، اما به اداره بیمه اطلاع داده می‌شود، که این مزایای غیر مشمول بیمه به کارمند پرداخت شده است.

مزایای مشمول بیمه حقوق به شرح زیر می‌باشند .

مزایای مشمول بیمه حقوق

موارد مشمول بيمه حقوق و دستمزد، مزایایی از قبیل حقوق پایه، اضافه کار، حق سرپرستی، حق مسکن و ایاب و ذهاب می‌باشند، که به صورت مستمر به کارمند یا کارگر پرداخت می‌شوند، بنابراین شامل بیمه بوده و روی مبلغ بیمه کارمند تاثیر می گذارند، سایر مزایای مشمول بیمه عبارتند از :

مزایای ماهانه مشمول چیست؟

اگر به فیش حقوقی خود نگاه کنید، ستونی به نام مزایای ماهانه مشمول می‌بینید. این آیتم‌ها بخش‌هایی از حقوق هستند که به طور مستمر و در ازای انجام کار به پرسنل پرداخت می‌شوند. مهم‌ترین اقلامی که در این دسته قرار می‌گیرند شامل حقوق پایه، پایه سنوات، حق مسکن، بن خواربار و حق ایاب و ذهاب است.

سازمان تامین اجتماعی بر این باور است که چون این مبالغ جزئی از دستمزد دائمی نیروی کار هستند، باید در محاسبه حق بیمه بازنشستگی و سایر خدمات درمانی لحاظ شوند. بنابراین هر چه مزایای ماهانه مشمول شما بیشتر باشد، حق بیمه پرداختی و در نتیجه مستمری بازنشستگی آینده شما بالاتر خواهد بود.

مزایای غیر مشمول بیمه حقوق

در بیمه حقوق یکی از مزایایی که در لیست حقوق درج می‌شود مزایای غیر مشمول بیمه می‌باشد. این مزایا شامل بیمه نبوده و تاثیری روی بیمۀ حقوق فرد بیمه شده نمی گذارند، اما باید در لیست حقوق برای سازمان تامین اجتماعی ارسال شوند. عیدی یکی مزایای عدم مشمول بیمه حقوق می‌باشد، اگر میخواهید اطلاعات کامل تری درباره نحوه محاسبه بیمه بدست بیاورید، حتما مقاله عیدی کارگران سال 1403 را مطالعه کنید.

همچنین مزایایی از قبیل بازخرید ایام مرخصی، پاداش افزایش تولید، هزینه عائله مندی و … از دیگر مزایایی می‌باشند، که مشمول بیمۀ حقوق نبوده اما در لیست حقوق درج می‌شوند.

همانگونه که اطلاع دارید مرخصی استعلاجی یکی از مزایایی می‌باشد که روزهای آن جزء کارکرد بیمه پرسنل محاسبه می‌شود و حقوق ایام استعلاجی هم توسط سازمان بیمه پرداخت می‌شود، ما در مقاله مرخصی استعلاجی به صورت کامل به شرایط و قوانین دریافت مرخصی استعلاجی پرداخته ایم.

مزایای غیر مشمول بیمۀ حقوق به شرح ذکر شده می‌باشند.

سایر مزایای غیر مشمول بیمه عبارتند از :

نحوه محاسبه حقوق و مزایای مشمول بیمه

حالا که با اجزا آشنا شدیم، نوبت به فرمول نهایی می‌رسد. در نحوه محاسبه حقوق و مزایای مشمول بیمه، ابتدا باید تمام دریافتی‌های کارگر را لیست کنید. سپس اقلام غیرمشمول (مثل حق اولاد، عیدی و ماموریت) را کنار بگذارید. جمع باقیمانده اقلام (حقوق پایه + پایه سنوات + بن + مسکن + سایر مزایای مستمر) را محاسبه کنید.

عدد به دست آمده، مبنای کسر حق بیمه است. حالا کافیست این عدد را در ۳۰٪ ضرب کنید تا کل حق بیمه ماهانه به دست آید (که ۷٪ آن از حقوق کارگر و ۲۳٪ آن توسط کارفرما پرداخت می‌شود). این محاسبه ساده، اساس شفافیت مالی بین کارگر و کارفرماست.

سوالات متداول

حق بیمه حقوق چیست؟

مبلغی است که ماهانه بر اساس درصدی از حقوق و مزایای کارگر کسر و به سازمان تامین اجتماعی پرداخت می‌شود تا کارگر از خدمات درمانی و بازنشستگی بهره‌مند شود.

سهم حق بیمه کارگر و کارفرما چقدر است؟

کل حق بیمه ۳۰ درصد حقوق مشمول است که ۷ درصد سهم کارگر، ۲۰ درصد سهم کارفرما و ۳ درصد بیمه بیکاری (بر عهده کارفرما) می‌باشد.

مزایای مشمول بیمه کدامند؟

حقوق پایه، پایه سنوات، حق مسکن، بن خواربار، حق سرپرستی، نوبت‌کاری، اضافه کاری و مزایای ارزی از جمله مزایای مشمول کسر بیمه هستند.

مزایای غیر مشمول بیمه کدامند؟

حق اولاد، عیدی و پاداش سالانه، حق ماموریت، بازخرید مرخصی، هزینه‌های سفر و کمک هزینه نهضت سوادآموزی از بیمه معاف هستند.

آیا حق مسکن و خواربار مشمول بیمه است؟

بله، طبق بخشنامه‌های جدید سازمان تامین اجتماعی، حق مسکن و بن خواربار جزو مزایای نقدی مستمر بوده و مشمول کسر حق بیمه می‌باشند.

حق اولاد مشمول بیمه است یا خیر؟

خیر، حق اولاد (عائله‌مندی) طبق قانون از کسر حق بیمه معاف است و نباید در محاسبات بیمه‌ای لحاظ شود.

جریمه عدم ارسال لیست بیمه چقدر است؟

در صورت عدم ارسال لیست در مهلت قانونی، کارفرما مشمول جریمه‌ای معادل ۱۰ درصد مبلغ حق بیمه آن ماه خواهد شد.

سقف بیمه پردازی چقدر است؟

سقف دستمزد مشمول کسر حق بیمه، هر ساله توسط شورای عالی کار تعیین می‌شود و معمولاً ۷ برابر حداقل دستمزد روزانه همان سال است.

بیمه بیکاری بر عهده کیست؟

پرداخت ۳ درصد حق بیمه بیکاری تماماً بر عهده کارفرما است و مبلغی از حقوق کارگر بابت آن کسر نمی‌شود.

آیا پاداش افزایش تولید مشمول بیمه است؟

اگر پاداش افزایش تولید طبق آیین‌نامه مصوب وزارت کار و به صورت موردی باشد، می‌تواند از بیمه معاف باشد، در غیر این صورت مشمول است.

نتیجه‌گیری

در این مقاله به بررسی بیمه حقوق پرداختیم و آموختیم که تمام افرادی که به صورت ثابت در یک اداره، کارخانه یا کارگاه، مشغول به کار هستند با توجه به قانون کار بایستی قرارداد کوتاه مدت یا بلند مدت داشته و باتوجه به قانون تامین اجتماعی بایستی از سمت کارفرما بیمه شوند، حق بیمه پرداختی توسط کارمندان کارگاه 7 درصد و بیمه حق کارفرما نیز 23 درصد از مبلغ کل مزایای مشمول بیمه  حقوق است که به تفصیل به آن پرداختیم، در مقاله ثبت حقوق و دستمزد به صورت کامل به بررسی عوامل دیگر در لیست حقوق کارمندان می پردازیم و شما می توانید این مقاله را مطالعه بفرمائید.

همچنین در صورتی که مقاله فوق برای شما مفید بوده است آن را به اشتراک بگذارید و در صورتی که سوال و ابهامی هنوز برای شما باقی مانده است، مانند دیگر کاربران در قسمت دیدگاه سوال خود را ارسال نمائید، تیم تحریریه نرم افزار فرداد همواره می کوشد تا بهترین محتوا را برای شما آماده کند و همواره پاسخگوی سوالهای شما هستیم.