ماده 101 ق.م.م و معافیت های مالیاتی ماده 101 در سال 1404

آیا شما چیزی درباره معافیت ‏های مالیاتی شنیده‌‏اید؟ اگر صاحب کسب‏ و کارید و به صورت شخصی یا شراکتی کار می‏‌کنید احتمالاً تا به حال راجع به مالیات و قوانین معافیت از آن چیزهایی شنیده‌‏اید. ماده 101 قانون مالیات‏‌های مستقیم با چند تبصره و چند مورد از موارد دیگر قوانین مالیاتی با هدف کمک به صاحبین درآمد و کسب و کار نوشته شده است.

برای دانستن جزییات معافیت ماده 101 سال 1404 و نکات معافیت‏‌های مالیاتی بهتر است که تا انتهای مقاله کنونی همراه ما باشید تا مطالب بیشتری در خصوص آموزش حسابداری مالیاتی و نحوه ثبت رویدادهای مالیاتی در نرم افزار حسابداری بدانید.
[av_notification title=’خواندن مقاله معافیت های مالیاتی را به چه کسانی پیشنهاد می کنیم؟’ icon_select=’yes’ icon=’ue864′ font=’entypo-fontello’ color=’green’ border=” custom_bg=’#444444′ custom_font=’#ffffff’ size=’large’ close_btn=” cookie_lifetime=’60’ av_uid=’av-2b7fue’ admin_preview_bg=”]

مدیران کسب و کارها
ممیزان و ماموران مالیاتی
مشاوران مالیاتی
حسابداران و کمک حسابداری
کسانی که به حسابداری مالیاتی علاقه دارند

[/av_notification]

ماده 101 قانون مالیات‏‌های مستقیم چیست؟

در آموزش حسابداری گفتیم که براساس قانون مالیات ‏های مستقیم، مالیات‏‌ها به طور کلی به دو دسته مالیات‏‌های مستقیم و مالیات‏‌های غیرمستقیم، تقسیم می‏‌شوند.

مالیات مستقیم، مانند مالیات بر درآمد، اجاره ملک، همان‌طور که از اسم آن پیدا می‌‏باشد مالیاتی بوده که مستقیما از درآمد و دارایی افراد حقیقی و حقوقی مشمول مالیات اخذ می‌‏گردد و مالیات غیرمستقیم، مالیاتی است که به طور غیرمستقیم بر مصرف کالا و خدمات وضع شده و از مصرف کنندگان کالا و خدمات اخذ می‌‏گردد.

برای افرادی که فعالیت اقتصادی دارند بخش مهمی به نام اظهارنامه مالیاتی وجود دارد که براساس ماده 101 قانون مالیات ‏های مستقیم، درآمدهای سالانه تمام افراد و واحدهای تولیدی مشمول پرداخت مالیات است.

متن قانونی ماده 101 ق.م.م

(اصلاحی 1371/02/07) درآمد سالانه مشمول مالیات مودیان موضوع این فصل که اظهارنامه مالیاتی خود را طبق مقررات این فصل در موعد مقرر تسلیم کرده‌اند تا میزان معافیت موضوع ماده 84 قانون مالیات‌های مستقیم از پرداخت مالیات معاف و مازاد آن به نرخ‌های مذکور در ماده 131 این قانون مشمول مالیات خواهد بود.

شرط تسلیم اظهارنامه برای استفاده از معافیت فوق نسبت به عملکرد سال 1382 به بعد جاری است.

تبصره های ماده 101 که باید بدانید

تبصره‌های ماده 101 قانون مالیاتی

تبصره‌‏های ماده 101 قانون مالیاتی به ابهاماتی که ممکن است در زمینه دریافت و پرداخت مالیات به وجود بیاید، پاسخ داده‏ شده است و چگونگی دریافت معافیت های مالیاتی در فعالیت‏‌های اقتصادی و قوانین حاکم بر معافیت شرکا در این تبصره‌‏ها بررسی شده است. پس حتما باید درباره آن‏‌ها بدانید که در ادامه توضیح خواهیم داد.

تبصره 1 ماده 101 ق.م.م

در مشارکت‏‌های مدنی اعم از اختیاری و قهری شرکا حداکثر از دو معافیت استفاده خواهند کرد و مبلغ معافیت های مالیاتی به طور مساوی بین آنان تقسیم و باقیمانده سهم هر شریک جداگانه مشمول مالیات خواهد بود.
شرکایی که با هم رابطه زوجیت دارند از لحاظ استفاده از معافیت در حکم یک شریک تلقی و معافیت مقرر به زوج اعطا می‌‏گردد، در صورت فوت فردی از شرکا وراث وی به عنوان قائم ‏مقام قانونی از معافیت های مالیاتی سهم متوفی در مشارکت به شرح فوق استفاده نموده و این معافیت به طور مساوی بین آنان تقسیم و از درآمد سهم هر کدام کسر خواهد شد.

تبصره 2 ماده 101 ق.م.م

در صورتی که هر شخص حقیقی دارای بیش از یک واحد شغلی باشد، مجموع درآمد واحدهای شغلی وی با کسر فقط یک معافیت موضوع این ماده مشمول مالیات به نرخ‌‏های مذکور در ماده (131) این قانون می‏‌شود.

ابهامات مربوط به ماده 101 قانون مالیات مستقیم

در بعضی موارد افراد می‏‌خواهند با استفاده از راهکار‏های مخصوص از مالیات معاف شوند، قانون شرایط خاصی را برای مشاغل مختلف در نظر گرفته است که در گذشته بعضی از آن‏ها ذکر شد و همچنین شرایط خاص دیگری وجود دارد که در ادامه توضیح خواهیم داد.

درباره معافیت ماده 101 قانون مالیاتی و یا معافیت معیشتی

بنابر ماده 101 قانون مالیات مستقیم، افراد حقیقی صاحب مشاغل که مشمول پرداخت مالیات هستند تا سقفی از مبلغ که هر سال در قانون تعیین می‏‌شود، از پرداخت مالیات معاف هستند و این برای حمایت از مودی در نظر گرفته شده است و به این خاطر معافیت معیشتی نام دارد.

شرایط دریافت معافیت ماده 101

مودی باید در زمان تعیین شده اظهارنامه مالیاتی خود را تسلیم کند، تا بتواند مشمول معافیت معیشتی یا معافیت ماده 101 شود؛ اگر یک واحد شغلی بدون اظهارنامه مالیاتی رسیدگی مالیاتی شود در محاسبه مالیات بدون کسر معافیت تمام درآمد تشخیص داده شده مشمول مالیات می‏‌شود.
حتی در مشاغل مشارکتی اگر یکی از شرکا اظهارنامه ارسال نکرده باشد، به آن فرد معافیت سالانه مشاغل تعلق نمی‏‌گیرد، شرط دیگر دریافت معافیت ماده 101 راه‌‏اندازی و استفاده از صندوق فروشگاهی و ثبت فاکتور در سامانه مودیان توسط مشاغل است که طی فراخوان‏‌های سازمان امور مالیاتی موظف به این کار شده‌‏اند.

معافیت مالیاتی 1404 چقدر است؟

مبلغ معافیت مالیاتی سالانه در سال 1404 برای حقوق‌بگیران به شرح زیر است:

معافیت پایه سالانه: 72,000,000 ریال (شش میلیون تومان در ماه)

معافیت متعلقه به هر وابسته: 12,000,000 ریال (یک میلیون تومان در ماه) برای تا 5 وابسته

این اعداد، ارقام کلیدی برای محاسبه مالیات حقوق شما در سال 1404 هستند. برای دیدن جزئیات و نرخ‌های پلکانی مالیات، به جدول کامل زیر مراجعه کنید.

معافیت مالیاتی مشاغل آزاد

قوانین و مقریراتی که در بالا به طور کامل شرح داده شد، مخصوص کارمندان و حقوق‌بگیران است. اگر شما دارای شغل آزاد هستید (مانند صاحبان مشاغل پزشکی، مهندسی، وکلا، مغازه‌داران و …)، مشمول قانون مالیات بر درآمد مشاغل می‌شوید و نظام متفاوتی برای معافیت دارید.

نحوه برخورداری: معافیت مالیاتی برای صاحبان مشاغل آزاد به صورت کسری از درآمد مشمول مالیات و بر اساس طبقه‌بندی و درآمد ابرازی در اظهارنامه مالیاتی عملکرد محاسبه می‌شود.

مهمترین مورد: معافیت ماده 101 قانون مالیات‌های مستقیم، مهمترین معافیت برای این گروه است که بخشی از درآمد صاحبان مشاغل را (مطابق با مصوبه سالانه) از مالیات معاف می‌کند. برای آشنایی با جزئیات این معافیت، بخش «شرایط معافیت ماده 101» را در ادامه مطالعه کنید.

بنابراین برخلاف حقوق‌بگیران که معافیت آنها به طور خودکار و در منبع اعمال می‌شود، صاحبان مشاغل آزاد باید سالانه اظهارنامه دهند و معافیت مربوطه در زمان بررسی اظهارنامه توسط سازمان امور مالیاتی اعمال خواهد شد.

معافیت مالیاتی 1404 چقدر است؟

مبلغ معافیت مالیاتی سالانه در سال 1404 برای حقوق‌بگیران به شرح زیر است:

• معافیت پایه سالانه: 72,000,000 ریال (شش میلیون تومان در ماه)
• معافیت متعلقه به هر وابسته: 12,000,000 ریال (یک میلیون تومان در ماه) برای تا 5 وابسته

این اعداد، ارقام کلیدی برای محاسبه مالیات حقوق شما در سال 1404 هستند. برای دیدن جزئیات و نرخ‌های پلکانی مالیات، به جدول کامل زیر مراجعه کنید.

جدول میزان معافیت های مالیاتی مشاغل در سال‏‌های اخیر

محاسبه میزان معافیت ماده 101 سال 99 و بعد از آن به دلیل تورم تغییر شدیدی پیدا کرد که در جدول زیر به آن‌ها اشاره کرده‌ایم:

نرخ معافیت های مالیاتی ماده 101 قانون مالیات مستقیم چقدر است؟

مبلغی از درآمد سالانه که مشمول معافیت معیشتی می‌‏باشد، در هر سال متفاوت است که با توجه به ماده 84 قانون مالیات‌های مستقیم این مبلغ در قانون بودجه هر سال مشخص می‏‌شود.

در سال 1403 در بند (ز) تبصره قانون بودجه ذکر شد که معافیت موضوع ماده 57 و 101 قانون مالیات مستقیم تا مبلغ 1,440,000,000 ریال (یک میلیارد و چهارصد و چهل میلیون ریال) از درآمد سالانه مشمول معافیت معیشتی است.

در سال 1404 در بند (ث) تبصره (1) قانون بودجه ذکر شد که معافیت موضوع ماده 57 و 101 قانون مالیات های مستقیم تا مبلغ 2,880,000,000 ریال از درآمد سالانه مشمول معافیت معیشتی است.

معافیت های مالیاتی ماده 101 در مشاغل دارای شریک چگونه است؟

اگر مودی شریک داشته باشد و مشارکت آن‏‌ها به صورت مشارکت مدنی باشد (چه قهری و چه اختیاری) از بین افراد شرکا تنها دو نفر می‏‌توانند از معافیت معیشتی یا معافیت ماده 101 مالیات مستقیم استفاده کنند، ولی نهایتا مبلغ معافیت بین آن‏‌ها تقسیم می‏‌شود و باقیمانده سهم هر شریک مشمول پرداخت مالیات می‏‌گردد.

اگر یک زوج با هم شریک باشند از لحاظ استفاده از معافیت در حکم یک نفر تلقی می‏‌شوند و این معافیت به زوج داده می‏‌شود و نمی‏‌توانند از دو فقره معافیت معیشتی یا معافیت ماده 101 مالیات مستقیم استفاده کنند.

اگر یکی از شرکا فوت کند، وارثان او به عنوان قائم مقام قانونی او تلقی می‏‌شوند و از معافیت معیشتی یا معافیت ماده 101 قانون مالیات مستقیم بهره‏‌مند می‌‏شوند و بین وارثان به طور مساوی تقسیم شده و از درآمد سهم هر کدام کسر می‏‌گردد.

نکته قانونی مشاغل در خصوص معافیت مالیاتی

نکات مهم درباره معافیت های مالیاتی ماده 101 ق.م.م

تا اینجای مقاله سعی کردیم، متن اصلاحی و تبصره‌های مواد قانونی را در خصوص معافیت های مالیاتی شرح دهیم تا به صورت کامل با معافیت های مالیاتی آشنا شوید، در ادامه نیز به چند نکته اشاره خواهیم نمود.

طبق بخشنامه‌هایی که از سال 1398 به مودیان اطلاع رسانی می‌شود، مودیان موظف می‌باشند تمام فروش‌های خود را در سامانه مودیان مالیاتی با رعایت قانون پایانه های فروشگاهی ثبت نمایند. برای انجام این کار می‌توانند از نرم افزار حسابداری ابری و یا نرم افزار سامانه مودیان استفاده نمایند.

شرایط معافیت ماده 101

ماده 101 قانون مالیات‌های مستقیم، اصلی‌ترین ماده برای معافیت مالیاتی صاحبان مشاغل، اصناف و فعالان اقتصادی (اشخاص حقیقی) است. بر اساس این ماده و مصوبات سالانه (مثل قانون بودجه)، بخشی از درآمد مشمول مالیات این افراد معاف می‌شود.

شرایط و نکات کلیدی این معافیت:

• مبلغ معافیت: میزان این معافیت هر سال در قانون بودجه کشور مشخص می‌شود و معمولاً برای گروه‌های مختلف درآمدی، مقادیر متفاوتی دارد.
• نحوه اعمال: این معافیت به صورت خودکار اعمال نمی‌شود. مؤدی (صاحب شغل) باید حتماً اظهارنامه مالیاتی عملکرد سال خود را در مهلت مقرر تسلیم کند.
• پس از بررسی: پس از رسیدگی به اظهارنامه توسط کارشناسان مالیاتی، درآمد تا سقف مصوب معاف شده و مابقی آن طبق نرخ‌های ماده 131 قانون مالیات‌های مستقیم، مشمول مالیات می‌شود.

هدف: این معافیت عموماً با هدف حمایت از کسب‌وکارهای کوچک و متوسط و کاهش بار مالیاتی آنها طراحی شده است.

معافیت مالیاتی چند نفره می‌شود؟

معافیت مالیاتی برای حقوق‌بگیران، تعداد وابستگان تحت تکفل را نیز در نظر می‌گیرد. این موضوع به معافیت متعلقه به هر وابسته نیز معروف است؛ به‌طوری‌که برای هر نفر وابسته (همسر، فرزندان و … طبق شرایط قانونی)، مبلغ معافیت سالانه مشخصی (مثلاً در سال 1404، 12 میلیون ریال برای هر وابسته) به معافیت پایه شما اضافه می‌شود.

بنابراین معمولاً حداکثر تعداد وابسته قابل قبول برای این معافیت، 5 نفر است. یعنی حتی اگر تعداد وابستگان شما بیشتر باشد، معافیت متعلقه فقط برای 5 نفر محاسبه می‌گردد؛ یعنی اگر شما دو وابسته داشته باشید، معافیت سالانه شما برابر خواهد شد با:

معافیت پایه + (2 × معافیت هر وابسته).

معافیت مالیاتی مشاغل آزاد

قوانین و مقریراتی که در بالا به طور کامل شرح داده شد، مخصوص کارمندان و حقوق‌بگیران است. اگر شما دارای شغل آزاد هستید (مانند صاحبان مشاغل پزشکی، مهندسی، وکلا، مغازه‌داران و …)، مشمول قانون مالیات بر درآمد مشاغل می‌شوید و نظام متفاوتی برای معافیت دارید.

• نحوه برخورداری: معافیت مالیاتی برای صاحبان مشاغل آزاد به صورت کسری از درآمد مشمول مالیات و بر اساس طبقه‌بندی و درآمد ابرازی در اظهارنامه مالیاتی عملکرد محاسبه می‌شود.
• مهمترین مورد: معافیت ماده 101 قانون مالیات‌های مستقیم، مهمترین معافیت برای این گروه است که بخشی از درآمد صاحبان مشاغل را (مطابق با مصوبه سالانه) از مالیات معاف می‌کند. برای آشنایی با جزئیات این معافیت، بخش شرایط معافیت ماده 101 را در ادامه مطالعه کنید.
• خلاصه: برخلاف حقوق‌بگیران که معافیت آنها به طور خودکار و در منبع (محل کار) اعمال می‌شود، صاحبان مشاغل آزاد باید سالانه اظهارنامه دهند و معافیت مربوطه در زمان بررسی اظهارنامه توسط سازمان امور مالیاتی اعمال خواهد شد.

حداکثر تعداد معافیت های مالیاتی سالانه مالیاتی مشاغل

هر فرد با یک کد ملی یک معافیت سالانه دریافت می‌‏کند، حتی اگر این فرد 5 مجموعه تولیدی داشته باشد، فقط می‌‏تواند یک بار با توجه به نرخ معافیت در آن سال از معافیت مشاغل استفاده کند یا به دلخواه این معافیت را بین مجموعه‏‌های خود تقسیم نماید.

از طرفی در مجموعه‏‌هایی که توسط چند شریک اداره می‏‌شود، می‏‌توان حداکثر از 2 معافیت سالانه استفاده کرد که مبلغ کسر شده باید بین افراد تقسیم شود.

اظهارنامه مالیاتی برای معافیت

برای حقوق‌بگیران (مشمولین ماده 86): محاسبه و اعمال معافیت مالیاتی شامل معافیت پایه و متعلقه به وابستگان، به عهده کارفرما یعنی در واقع منبع پرداخت حقوق است. شما به عنوان کارمند نیازی به تسلیم اظهارنامه جداگانه برای این بخش از درآمد خود ندارید.

برای صاحبان مشاغل آزاد (مشمولین ماده 101): برای برخورداری از معافیت مالیاتی مقرر در قانون مانند معافیت ماده 101، تسلیم اظهارنامه مالیاتی عملکرد در موعد مقرر (معمولاً تا پایان تیرماه سال بعد) الزامی است. در غیر این صورت، ممکن است از معافیت خود محروم شوید.

نحوه محاسبه مالیات پس از کسر معافیت ماده 101

برای مازاد درآمدی پس از کسر مبلغ معافیت ماده 101 باقی می‏‌ماند، باید مالیات پرداخت شود نرخ محاسبه این مالیات تصاعدی بوده و بعد از صدور تصویب ‏نامه‏‌ای از هیئت وزیران در سال 1401 نحوه محاسبه معافیت قبل 1400 و بعد از متفاوت است که به شرح زیر می‏‌باشد:

• • نسبت به مازاد دو میلیارد و هشتصد و هشتاد میلیون (2,880,000,000) ریال تا سه میلیارد و ششصد میلیون (3,600,000,000) ریال، ده درصد (10%)
  • نسبت به مازاد سه میلیارد و ششصد میلیون (3,600,000,000) ریال تا چهار میلیارد و پانصد و شصت میلیون (4,560,000,000) ریال، پانزده درصد (15%)
  • نسبت به مازاد چهار میلیارد و پانصد و شصت میلیون (4,560,000,000) ریال تا شش میلیارد (6,000,000,000) ریال، بیست درصد (20%)
  • نسبت به مازاد شش میلیارد (6,000,000,000) ريال تا هشت میلیارد (8,000,000,000) ريال، بیست و پنج درصد
  • نسبت به مازاد هشت میلیارد (8,000,000,000) ريال و بالاتر، سی درصد (30%)

[av_notification title=’نکته مهم’ icon_select=’yes’ icon=’ue864′ font=’entypo-fontello’ color=’green’ border=” custom_bg=’#444444′ custom_font=’#ffffff’ size=’large’ close_btn=” cookie_lifetime=’60’ av_uid=’av-4nimti’ admin_preview_bg=”]
هزینه وکیل و مشاوره حقوقی در زمینه مالیات جزء هزینه‏‌های قابل قبول است و می‏‌توانید آن را به اداره اعلام کرده و میزان سودی که مالیات از آن دریافت می‏‌شود را کاهش دهید.
[/av_notification]

نتیجه‌گیری

همان‏طور که ذکر شد واحدهای تولیدی و کسب و کارهای دیگر باید هر سال مبلغی از درآمد سالانه خود را به عنوان مالیات به دولت پرداخت کنند، در این مقاله سعی شد شرایط بهره‌‏‏مندی از معافیت ‏های مالیاتی بررسی شود که یکی از شروط مهم آن تسلیم به موقع اظهارنامه مالیاتی می‌‏باشد.

تمام نکات و مفاهیم مهم مالیاتی را به صورت کامل و واضح شرح داده‌ایم اما اگر سوال و یا پیشنهادی در خصوص موضوع مقاله دارید، می‌توانید در قسمت ثبت دیدگاه برایمان یادداشت نمایید، تا کارشناسان مالیاتی موسسه در کوتاه ترین زمان پاسخ شما را بدهند.